10 سه‌گانه‌ی سینمایی برتر تمام دوران

سینما پر است از فیلم‌های خوش‌ساخت و خوبی که پتانسیل زیادی برای ادامه پیدا کردن دارند. گاهی موفقیت یک فیلم سازندگانش را تشویق می‌کند تا چند قسمت پیش‌درآمد و دنباله و اسپین‌آف تدارک ببینند که خب گاهی به نتایج جذابی ختم می‌شوند و گاهی هم نه. اما معمولا وقتی صحبت از یک سه‌گانه‌ی سینمایی می‌شود، توقع داریم با مجموعه فیلم‌های موفق و بی‌نقصی مواجه شویم. اما مرز باریکی بین صرفا ادامه دادن یک ماجرا برای رسیدن به برچسب «سه‌گانه» با روایتی فکرشده و مسیری از پیش تعیین‌شده وجود دارد.

برای همین هم هست که سه‌گانه‌های سینمایی انگشت‌شماری در تاریخ ماندگار شدند. مثلا سه‌گانه‌ی سینمایی جنگ ستارگان (Star Wars) درست است که مسیر مشخصی را دنبال کرد اما یک چرخش ناگهانی همه چیز را تغییر داد و دیگر آن جذابیت اولیه در ادامه‌ی قسمت‌ها دیده نشد. یا سه‌گانه‌ی علمی تخیلی ماتریکس (The Matrix) که با یک شاهکار آغاز شد اما با هر قسمت-هرچند جاه‌طلبانه- از درخشش آن کاسته شد. در ادامه 10 سه‌گانه‌ی سینمایی تقریبا بی‌نقص را معرفی می‌کنیم که هر سه فیلمشان به طور میانگین توانستند مخاطبان و منتقدان را راضی کنند و در مجموع آثار باارزش و موفقی لقب بگیرند.

10. بازراه‌اندازی سیاره‌ی میمون‌ها (Planet of the Apes)

• عنوان هر قسمت: ظهور سیاره میمون‌ها (Rise of the Planet of the Apes)/ طلوع سیاره میمون‌ها (Dawn of the Planet of the Apes)/ جنگ برای سیاره میمون‌ها (War for the Planet of the Apes)
• تاریخ اکران هر قسمت: 2001/ 2011/ 2017
• کارگردان هر قسمت: روپرت وایت/ مت ریوز/ مت ریوز
• بازیگران هر قسمت: جیمز فرانکو، فریدا پینتو، جان لیسگو/ اندی سرکیس، جیسون کلارک، گری اولدمن/ اندی سرکیس، وودی هارلسون، استیو زان
• امتیاز راتن تومیتوز هر قسمت: 82 از 100/ 91 از 100/ 94 از 100
• امتیاز IMDb هر قسمت: 7.6 از 10/ 7.6 از 10/ 7.4 از 10

اینطور به نظر می‌رسد که موفقیت یا شکست یک سه‌گانه‌ی سینمایی از قسمت دوم مشخص می‌شود و این موضوع درباره بازراه‌اندازی سیاره‌ی میمون‌ها هم صادق است. قسمت دوم این سه‌گانه با عنوان طلوع سیاره میمون‌ها هنوز هم یکی از بهترین بلاک‌باسترهای دهه 2010 محسوب می‌شود. خوشبختانه دو قسمت دیگر هم قدرتمند و موفقند اما قسمت دوم به خاطر نقد اجتماعی قابل توجه، فیلمبرداری چشم‌گیر، کارگردانی ماهرانه‌ی مت ریوز که سکان قسمت سوم را هم به دست گرفت و البته بازی جذاب اندی سرکیس در نقش سزار برجسته‌تر است. اندی سرکیس در نقش سزار فوق‌العاده بود، همانطور که در نقش گالوم فیلم ارباب حلقه‌ها (The Lord of the Rings) هم غوغا کرد.

9. بازگشت به آینده (Back to the Future)

• عنوان هر قسمت: بازگشت به آینده/ بازگشت به آینده قسمت 2 (Back to the Future Part II)/ بازگشت به آینده قسمت 3 (Back to the Future Part III)
• تاریخ اکران هر قسمت: 1985/ 1989/ 1990
• کارگردان هر قسمت: رابرت زمکیس
• بازیگران هر قسمت: مایکل جی فاکس، کریستوفر لوید، لی تامپسون
• امتیاز راتن تومیتوز هر قسمت: 93 از 100/ 63 از 100/ 79 از 100
• امتیاز IMDb هر قسمت: 8.5 از 10/ 7.8 از 10/ 7.5 از 10

همیشه بحث بر سر اینکه آیا بازگشت به آینده می‌تواند یک سه‌گانه‌ی سینمایی خوب در نظر گرفته شود یا نه وجود  دارد، اما بیایید قبول کنیم اولین قسمتش بی‌نظیر است. البته به این معنی نیست که دو قسمت بعدی ضعیف یا شکست‌خورده‌اند اما به پای قسمت اول نمی‌رسند. معنای بازگشت به آینده 2 این روزها بهتر درک می‌شود و قسمت سوم هم احساسی‌ترین قسمت این سه‌گانه است.

نکته‌ی جالب سه‌گانه بازگشت به آینده در این است که همه چیز در آن مثل یک چرخه‌ی کامل به نظر می‌رسد. با وجود اینکه داستان هر قسمت در دوره‌های زمانی متفاوتی اتفاق می‌افتد اما تمامشان با شخصیت‌های یکسان پیش می‌روند و در نهایت به یک نقطه‌ی مشترک می‌رسند که خانه‌ی مارتی مک‌فلای در سال 1985 است. شاید این طور به نظر برسد که شخصیت‌های یکسان تنها به تکرار یک ماجرا ختم می‌شود اما استفاده از پتانسیل ناتمام این همه بازیگر بی‌نقص و درجه یک چه اشکالی دارد؟

• ۱۰ همراه برتر در فیلم‌های اکشن: از مکس‌دیوانه تا ترمیناتور

8. شوالیه‌ی تاریکی (The Dark Knight)

• عنوان هر قسمت: بتمن آغاز می‌کند (Batman Begins)/ شوالیه‌ی تاریکی/ شوالیه‌ی تاریکی برمی‌خیزد (The Dark Knight Rises)
• تاریخ اکران هر قسمت: 2005/ 2008/ 2012
• کارگردان هر قسمت: کریستوفر نولان
• بازیگران هر قسمت: کریستین بیل، مایکل کین، لیام نیسون/ کریستین بیل، مایکل کین، هیث لجر/ کریستین بیل، مایکل کین، گری اولدمن
• امتیاز راتن تومیتوز هر قسمت: 85 از 100/ 94 از 100/ 87 از 100
• امتیاز IMDb هر قسمت: 8.2 از 10/ 9.1 از 10/ 8.4 از 10

معمولا در ژانر ابرقهرمانی زیاد پیش می‌آید که بارها به یک شخصیت یا داستان پرداخته شود و معمولا این کار تنها تکرار مکررات است اما وقتی کریستوفر نولان سراغ یکی از این داستان‌ها برود نتیجه متفاوت و تا حد زیادی تاثیرگذار خواهد بود. نولان با سه‌گانه‌ی شوالیه‌ی تاریکی کاری کرد که حتی کسانی که فیلم‌های ابرقهرمانی را جدی نمی‌گرفتند، تجدید نظر حسابی در دیدگاهشان داشته باشند.

همه حتما هم‌نظریم که دومین قسمت از این سه‌گانه‌ی سینمایی واقعا یک سر و گردن بالاتر از دو قسمت دیگر است اما اولین فیلم این مجموعه بر مبنای بتمن ابرقهرمان، به خودی خود اهمیت زیادی دارد. بتمن آغاز می‌کند، اولین تلاش کریستوفر نولان برای ساخت یک بلاک‌باستر است، در کارنامه‌ی حرفه‌ای کریستین بیل و کیلین مورفی نقش مهمی دارد و موسیقی متن بی‌نظیرش که توسط هانس زیمر و جیمز نیوتون هاوارد ساخته شد، برای همیشه در تاریخ سینما ماندگار خواهد بود.

شوالیه‌ی تاریکی برمی‌خیزد به‌عنوان سومین قسمت از دو فیلم واقعا درخشان و موفق مسئولیت سنگینی داشت و به نسبت کمی ضعیف‌تر از آب در آمد و در قسمت‌هایی از ریتم افتاد، اما باز هم یک فیلم جاه‌طلبانه است و عناصر قابل توجهی مثل بازی درخشان آن هاتاوی در این جاه‌طلبی نقش مهمی دارند.  

7. سه‌گانه‌ی دلار (Dollars Trilogy)

• عنوان هر قسمت: به خاطر یک مشت دلار (A Fistful of Dollars)/ به خاطر چند دلار بیشتر (For a Few Dollars More)/ خوب، بد، زشت (The Good, the Bad, and the Ugly)
• تاریخ اکران هر قسمت: 1964/ 1967/ 1966
• کارگردان هر قسمت: سرجو لئونه
• بازیگران هر قسمت: کلینت ایستوود، جان ماریا ولونته، ماریان کخ/ کلینت ایستوود، لی وان کلیف، جان ماریا ولونته/ کلینت ایستوود، لی وان کلیف، ایلای والاک
• امتیاز راتن تومیتوز هر قسمت: 98 از 100/ 92 از 100/ 97 از 100
• امتیاز IMDb هر قسمت: 7.5 از 10/ 8.2 از 10/ 8.8 از 10

خیلی سخت است یک سه‌گانه‌ی سینمایی معرکه را که با هر قسمت بهتر می‌شود، جزو سه عنوان برتر این فهرست قرار ندهیم. سه‌گانه‌ی دلار سرجو لئونه آغازگر ژانر وسترن اسپاگتی بود و کلینت ایستوو را به‌عنوان یک ستاره‌ی سینما معرفی کرد، آن هم وقتی که پیش از این فیلم‌ها تنها یک نقش کوچک در سریال روهاید (Rawhide) داشت. علاوه بر این وقتی قسمت سوم یعنی خوب، بد، زشت اکران شد، تمام دنیا با یک موسیقی‌دان چیره‌دست به نام انیو موریکونه آشنا شدند و لی ون کلیف بهترین نقش تمام دوران حرفه‌ای‌اش را در آن بازی کرد. البته او در قسمت دوم و فیلم به خاطر چند دلار بیشتر نقش متفاوتی را بازی کرده بود اما نقش چشمان فرشته یا همان «بد» بود که از او یک اسطوره ساخت.

• بهترین فیلم‌های بن تن: از انیمیشن تا لایو اکشن

6. کاپیتان آمریکا (Captain America)

• عنوان هر قسمت: نخستین انتقام‌جو (Captain America: The First Avenger)/ سرباز زمستان (Captain America: The Winter Soldier)/ جنگ داخلی (Captain America: Civil War)
• تاریخ اکران هر قسمت: 2011/ 2014/ 2016
• کارگردان هر قسمت: جو جانستون/ برادران روسو/ برادران روسو
• بازیگران هر قسمت: کریس ایوانز، تامی لی جونز، هوگو ویوینگ/ کریس ایوانز، اسکارلت جوهانسون، سباستین استن/ کریس ایوانز، اسکارلت جوهانسون، سباستین استن
• امتیاز راتن تومیتوز هر قسمت: 80 از 100/ 90 از 100/ 90 از 100
• امتیاز IMDb هر قسمت: 6.9 از 10/ 7.7 از 10/ 7.8 از 10

ادعای بزرگی نیست که کاپیتان آمریکا: نخستین انتقام‌جو را بهترین فیلم دنیای سینمایی مارول بدانیم. نزدیک به 14 سال از زمان اکران این فیلم می‌گذرد و واقعا با هر بار تماشا به نظر بهتر می‌رسد، چون اصلا حس فیلم‌های دیگر مارول را ندارد و بیشتر شبیه بازگشتی به سریال‌های دهه 30 آمریکا به نظر می‌رسد که البته قصد و هدف کارگردان جو جانسون هم همین بوده است. بعد از آن کاپیتان آمریکا با دو فیلم دیگر ادامه پیدا کرد که هر کدام به نوبه‌ی خود خوب و قابل توجهند.

سرباز زمستان واقعا یک تریلر سیاسی عالی است و جنگ داخلی همان لحن سرباز زمستان را تکرار می‌کند و با وجود اینکه این موضوع می‌توانست به ضررش تمام شود اما اصلا اغراق‌آمیز به نظر نمی‌رسد و حتی با وجود تونی استارک، هاوک‌آی و مرد مورچه‌ای باز هم استیو راجرز در مرکز توجه قرار می‌گیرد. اگر نگهبانان کهکشان (Guardians of the Galaxy) را برای لحظاتی نادیده بگیریم، کاپیتان آمریکا قطعا بهترین سه‌گانه‌ی سینمایی مارول است.

5. سه‌گانه‌ی مردگان رومرو (Romero’s Dead Trilogy)

• عنوان هر قسمت: شب مردگان زنده (Night of the Living Dead)/ طلوع مردگان (Dawn of the Dead)/ روز مردگان (Day of the Dead)
• تاریخ اکران هر قسمت: 1968/ 1978/ 1985
• کارگردان هر قسمت: جرج ای رومرو
• امتیاز راتن تومیتوز هر قسمت: 95 از 100/ 92 از 100/ 61 از 100
• امتیاز IMDb به هر قسمت: 7.8 از 10/ 7.8 از 10/ 7.1 از 10

سه‌گانه‌ی سینمایی ترسناک‌تری از فیلم‌های مردگان جرج ای رومرو سراغ دارید؟ حتی اگر سه‌گانه‌ی دیگری هم وجود داشته باشد، برای به خاطر آوردنش باید کلی فکر کنید! هر قسمت از این سه‌گانه‌ی جذاب، غیرمستقیم به یک موضوع مهم در تاریخ دوران خودش می‌پردازد؛ مسائلی چون نژادپرستی، رکود اقتصادی و کینه و نفرت جمعی که در نهایت به نابودی یک جامعه ختم می‌شود. جلوه‌های عملی این فیلم‌ها را هم نباید نادیده بگیریم که هنوز هم به‌عنوان بهترین‌های تاریخ سینما از آن‌ها یاد می‌شود.

این فیلم‌ها با تمرکز بر گروه کوچکی از شخصیت‌ها دنیایی را نشان می‌دهند که ذره‌ذره از هم می‌پاشد. در این فیلم‌ها اصلا خبری از سیل جمعیت و صحنه‌های عظیم مثل جنگ جهانی آخر (World War Z) نیست و تنها با گروهی از شخصیت‌ها آشنا می‌شویم و می‌بینیم که چگونه با هم مواجه می‌شوند و کدامشان اگر شانسی داشته باشند زنده می‌مانند.

4. داستان اسباب‌بازی (Toy Story)

• عناوین هر قسمت: داستان اسباب‌بازی 1/ 2/ 3
• تاریخ اکران هر قسمت: 1995/ 1999/ 2010
• کارگردان هر قسمت: جان لستر/ جان لستر/ لی آنکریچ
• صداپیشه‌های هر قسمت: تام هنکس، تیم آلن، آنی پاتس/ تام هنکس، تیم آلن، اندرو استنتون/ تام هنکس، تیم آلن، جون کیوسک
• امتیاز راتن تومیتوز هر قسمت: 100 از 100/ 100 از 100/ 98 از 100
• امتیاز IMDb هر قسمت: 8.3 از 10/ 7.9 از 10/ 8.3 از 10

داستان اسباب‌بازی بهترین پایان‌بندی یک سه‌گانه سینمایی را در این فهرست دارد. هیچ فیلم یا انیمیشن دیگری را نمی‌توانیم پیدا کنیم که چنین پایان زیبا و دل‌نشینی برای روایت چندلایه‌ی خود در نظر گرفته باشد. در واقع پایان داستان اسباب‌بازی 3 آنقدر بی‌نقص بود که این سوال را بوجود آورد که چرا کمپانی پیکسار به ساخت قسمت‌های دیگر ادامه داد. به جز اولین سه‌گانه‌ی سینمایی این فهرست که در ادامه به آن می‌رسیم، هیچ سه‌گانه‌ی دیگری را نمی‌توان پیدا کرد که مثل داستان اسباب‌بازی تمام قسمت‌هایش از یک کیفیت نسبی مشابه برخوردار باشند.

• 7 سریال استیم‌پانک برتر تمام دوران از بدترین تا بهترین

به طور کلی شاید در قسمت‌هایی شاهد افت فنی باشیم، اما آنقدر سخت و سنگین نیست که کل فیلم یا سه‌گانه را تحت تاثیر قرار دهد. در واقع خیلی‌ها داستان اسباب‌بازی 2 را ضعیف‌ترین قسمت این سه‌گانه می‌دانند اما به همان اندازه هم کسانی هستند که باور دارند این فیلم از بعضی جهات از قسمت اول بهتر است. از سلیقه‌ی شخصی مخاطبان که بگذریم در نهایت نتیجه یک چیز است؛ داستان اسباب‌بازی بهترین سه‌گانه‌ی دنیای انیمیشن و یکی از بهترین‌ها در تاریخ سینماست.

3. پدرخوانده (The Godfather)

• عناوین هر قسمت: پدرخوانده/ پدرخوانده: قسمت دوم (The Godfather: Part II)/ پدرخوانده: قسمت سوم (The Godfather: Part III)
• تاریخ اکران هر قسمت: 1972/ 1974/ 1990
• کارگردان هر قسمت: فرانسیس فورد کوپولا
• بازیگران هر قسمت: مارلون براندو، آل پاچینو، جیمز کان/ آل پاچینو، رابرت دنیرو، رابرت دووال/ آل پاچینو، دایان کیتن، اندی گارسی
• امتیاز راتن تومیتوز هر قسمت: 97 از 100/ 96 از 100/ 66 از 100
• امتیاز IMDb هر قسمت: 9.2 از 10/ 9 از 10/ 7.5 از 10

پدرخوانده را به خاطر دو قسمت اولش انتخاب کردیم. دو قسمتی که به اقتباسی جذاب و موفق از کتاب ماریو پوزو تبدیل شد که حق مطلب را به طور کامل ادا کرد. اما همانطور که تا اینجای مطلب متوجه شدید، ما میانگین موفقیت، خوب بودن و ماندگاری یک سه‌گانه را در نظر می‌گیریم. به همین خاطر هم سه‌گانه‌ی سینمایی پدرخوانده حتی با وجود قسمت سومی که اصلا نتوانست منتقدان و مخاطبان را راضی کند، در این فهرست جایگاه بالایی خواهد داشت. هرچه نباشد، با دو قسمت بی‌نقص از یک سه‌گانه‌ طرفیم!

قسمت سوم پدرخوانده واقعا یک عقب‌گرد به‌تمام معنا بود. در سال 2020 نسخه‌ی جدیدی از قسمت سوم با عنوان مرگ مایکل کورلئونه (The Godfather Coda: The Death of Michael Corleone) اکران شد که به پایان مورد نظر کاپولا و ماریو پوزو نزدیک‌تر بود. این قسمت که در واقع تدوین مجددی از پدرخوانده‌ی 3 بود، تا حد زیادی آبروی یک شاهکار ماندگار را خرید.

2. سه‌گانه‌ی جنگ ستارگان (Star Wars Trilogy)

• عناوین هر قسمت: جنگ ستارگان/ امپراتوری ضربه می‌زند (The Empire Strikes Back)/ بازگشت جدای (Return of the Jedi)
• تاریخ اکران هر قسمت: 1977/ 1980/ 1983
• کارگردان هر قسمت: جرج لوکاس/ اروین کرشنر/ ریچارد مارکوند
• بازیگران هر قسمت: مارک همیل/ هریسون فورد/ کری فیشر
• امتیاز راتن تومیتوز هر قسمت: 94 از 100/ 93 از 100/ 83 از 100
• امتیاز IMDb هر قسمت: 8.6 از 10/ 8.7 از 10/ 8.3 از 10

احتمالا وقتی حرف از سه‌گانه‌ی سینمایی به میان می‌آید، اولین نامی که در ذهن هر کسی نقش می‌بندد، جنگ ستارگان است. البته هنوز به شماره‌ی 1 فهرستمان نرسیدیم که آن هم جایگاه محکمی در فرهنگ عامه دارد. درباره این سه‌گانه‌ی منحصربه‌فرد چه بگوییم که تا پیش از این گفته نشده باشد؟ فیلم‌های جنگ ستارگان بخشی از خاطرات کودکی چند نسل را شکل می‌دهند و به خاطر تعادلی که در لحن روایتشان وجود دارد هم برای بزرگسالان جذاب است و هم برای کودکان.

در این سه‌گانه همه چیز پیدا می‌شود؛ از روبط پدر و فرزندی و نبردهای با شمشیرهای نوری و سفرهای بین کهکشانی تا حتی مفاهیم اخلاقی مثل خیانت. حتی سومین قسمت این سه‌گانه که از لحاظ لحن به پای دو قسمت قبلی نمی‌رسد و در قسمت‌هایی ضعف دارد، باز هم یک فیلم کلاسیک هالیوودی است که هرگز از تماشایش پشیمان نخواهید شد.

1. ارباب حلقه‌ها (The Lord of the Rings)

• عناوین هر قسمت: یاران حلقه (The Fellowship of the Ring)/ دو برج (The Two Towers)/ بازگشت پادشاه (The Return of the King)
• تاریخ اکران هر قسمت: 2001/ 2002/ 2003
• کارگردان هر قسمت: پیتر جکسون
• بازیگران هر قسمت: الایجا وود، ایان مک‌کلن، لیو تایلر
• امتیاز راتن تومیتوز هر قسمت: 91 از 100/ 95 از 100/ 94 از 100
• امتیاز IMDb هر قسمت: 8.9 از 10/ 8.8 از 10/ 9 از 10

حتی اگر به ژانر فانتزی علاقه هم نداشته باشید، محال است مسحور سه‌گانه‌ی سینمایی ارباب حلقه‌ها، شاهکار پیتر جکسون نشوید. کم‌تر سه‌گانه‌ای را می‌توان مثال زد که با چنین دقتی در جزییات بصری، انتقال احساس و روایت بی‌نقص عمل کند. فیلم‌های ارباب حلقه‌ها تنها از لحاظ فنی درخشان نیستند، بلکه داستانی عاطفی و بسیار سرگرم‌کننده را روایت می‌کنند که هربار تماشایشان لذت‌بخش است. همین که حدود سه ساعت پای تماشای یک فیلم بنشینی و بعد از پایان بدون خستگی برای تماشای قسمت‌های بعد اشتیاق داشته باش خودش ثابت می‌کند که ارباب حلقه‌ها باید به‌عنوان بهترین سه‌گانه‌ی سینمایی جایگاه اول را تصاحب کند.

منبع: comicbook