15 فیلم تماشایی برای علاقهمندان به مصر باستان
فرعون، کلئوپاترا، مومیایی و دیگران
مصر باستان موضوعی است که بسیاری را شیفتهی خود کرده، بنابراین کاملا طبیعی است که بارها و بارها دستمایهی ساخت آثار سینمایی شده باشد. اما در کمال تاسف باید بگوییم که اکثر فیلمهای ساخته شده درباره مصر باستان واقعا بد بودهاند؛ حتی میتوان گفت افتضاح! در دریایی از فیلمهای درجه دو (B-Movies) و بیکیفیت که درباره یکی از کهنترین تمدنهای بشری ساخته شدهاند، پیدا کردن یک فیلم خوب در این زمینه واقعا کار دشواری است؛ بهویژه اگر تشنهی تماشای اثری جذاب در همین فضا و ژانر باشید.
خوشبختانه برای عاشقان مصرشناسی، هنوز هم میتوان چند الماس گرانبها را در میان سنگریزهها پیدا کرد. برخی از این آثار بلاکباسترهای پرفروش هستند، اما بیشتر آنها جواهرات قدر نادیدهای هستند که امروزه آنطور که شایسته است دربارهشان صحبت نمیشود. در هر صورت، اگر «مصر باستان» موضوع مورد علاقهی شماست، حتما باید این فیلمها را در لیست تماشای خود قرار دهید. آثاری که شاید از نظر تاریخی چندان دقیق نباشند، اما به طور قطع سرگرم کننده و تماشاییاند.
15. شاه عقرب: کتاب ارواح (The Scorpion King: Book of Souls)

- کارگردان: دان مایکل پال
- بازیگران اصلی: زک مکگوان (ماتایوس)، پرل توسی (تالا)، پیتر منسا (نبل)، هاوارد چارلز (اولوکا)، کتی لوئیس ساوندرز (آمیناردیس)
- تاریخ اکران: ۲۰۱۸
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۷۹ از ۱۰۰
- امتیاز IMDb به فیلم: ۵.۲ از ۱۰
فرنچایز «شاه عقرب» در واقع اسپینآفی از سری فیلمهای محبوب «مومیایی» (The Mummy) در دههی ۹۰ و ۲۰۰۰ میلادی است که به نوعی پیشدرآمدی بر جهان سینمایی آنها محسوب میشود. این فیلمهای فانتزی، مخاطب را به سالهای اوج شکوه مصر باستان میبرند و داستان به قدرت رسیدن شخصیتی به نام «شاه عقرب» را دنبال میکنند. به طور کلی، استقبال از این مجموعه فیلمها بسیار ضعیف بوده است؛ تا جایی که اکثر قسمتهای آن (به جز قسمت اول) رنگ پردهی سینما را ندیدند و مستقیما وارد بازار نمایش خانگی (Direct-to-video) شدند. با این حال، این فیلمها – از نظر سازندگانشان – آنقدر موفقیت مالی داشتند که تولید دنبالههایشان، که اکثرشان بد یا حتی افتضاح بودند، ادامه پیدا کرد.
با تمام اینها، قسمت پنجم و نهایی این مجموعه، برخلاف انتظار، واقعا اثر جذاب و غافلگیر کنندهای از آب درآمد. «کتاب ارواح» فیلمیست که که تمام بخشهای آن به طرز عجیبی خوب کار میکند. صحنههای اکشن فیلم واقعا هیجانانگیز هستند و مهمتر از همه، اینبار مشخص است که سازندگان واقعا برای ساخت آن دلسوزی به خرج دادهاند و صرفا به دنبال کسب درآمدی سریع و بیدردسر نبودهاند. «کتاب ارواح» اثری خوشساخت دربارهی مصر باستان است که هم برای طرفداران قدیمی و هم مخاطبان جدید موفقیتآمیز بود. اثری که به راحتی بهترین فیلم در فرنچایز «شاه عقرب» است و با کسب امتیاز ۷۹٪ رضایت تماشاگران در وبسایت راتن تومیتوز (رقمی که به مراتب بالاتر از سایر فیلمهای این مجموعه است)، جایگاه بسیار خوبی دارد.
14. مومیاییها (Mummies)

- کارگردان: خوان خسوس گارسیا گالوشا
- صداپیشگان اصلی: اسکار باربران (تات)، آنا استر آلبورگ (نفر)، لوئیس پوزادا (سکاراب)، الینور ویلیامز (کاسپیا)، بیلی نای (فرعون)
- تاریخ اکران: ۲۰۲۳
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۴۸ از ۱۰۰
- امتیاز IMDb به فیلم: ۵.۸ از ۱۰
»مومیاییها» یک انیمیشن خانوادگی محصول کشور اسپانیاست که البته شخصیتهای درون آن تماما به زبان انگلیسی صحبت میکنند. داستان فیلم،روایتگر ماجراهای سه مومیایی مصر باستان است که از مرگ برمیخیزند و در جستوجوی حلقهای افسانهای، سفری را از جهان زیرین آغاز میکنند، اما در نهایت از لندن قرن بیست و یکم سر درمیآورند. بدیهی است که تلاش آنها برای درک این سرزمین جدید و رویارویی با فرهنگی که هیچ تصوری از آن ندارند، منجر به خلق موقعیتهای عجیب و خندهدار بسیاری میشود.
اگر بخواهیم صادقانه بگوییم، این انیمیشن اثری دستکم گرفته شده است. منتقدان چندان روی خوشی به آن نشان ندادند، اما به نظر میرسد که حداقل تماشاگران، از کودکان گرفته تا بزرگسالان، حسابی دوستش داشتهاند. البته نباید انتظار داشته باشید که بخش زیادی از فیلم واقعا در مصر باستان اتفاق بیفتد، اما بیایید روراست باشیم؛ آنها مومیایی هستند و مومیاییها عملا مترادف با نام مصر باستان و یکی از شناخته شدهترین نمادهای فرهنگی این کشورند. با دیدن «مومیاییها» قرار نیست چند واحد درس تاریخ پاس کنید، اما اگر به دنبال یک کمدی ماجراجویانه و خانوادگی هستید که نشان دهد فراعنه در دنیای مدرن چطور رفتار میکنند، این فیلم احتمالا انتخاب مناسبی برای شماست.
13. آستریکس و اوبلیکس: ماموریت کلئوپاترا (Asterix & Obelix: Mission Cleopatre)

- کارگردان: آلن شابا
- بازیگران اصلی: مونیکا بلوچی (کلئوپاترا)، آلن شابا (ژولیوس سزار)، ژرار دوپاردیو (اوبلیکس)، کریستین کلاویه (آستریکس)، جمال دبوز (نومروبیس)
- تاریخ اکران: ۲۰۰۲
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۸۶ از ۱۰۰
- امتیاز IMDb به فیلم: ۶.۷ از ۱۰
این فیلم کمدی فرانسوی که بر اساس کمیکهای مشهور «آستریکس» و به طور خاص داستانی منتشر شده در سال ۱۹۶۵ ساخته شده، در واقع دومین اقتباس از این داستان محبوب به شمار میرود. اقتباس نخست یک انیمیشن محصول سال ۱۹۶۸ بود، اما این نسخهی لایو- اکشن بسیار جدیدتر است و شاید بتوان گفت شهرت و محبوبیت بیشتری دارد. داستان فیلم بر روی یک شرطبندی خیالی میان سزار (با بازی آلن شابا) و کلئوپاترا (با بازی مونیکا بلوچی) تمرکز دارد؛ شرطی برای ساخت یک قصر باشکوه در مدتی مشخص – برای شکستن رکوردهای قبلی – که باعث میشود ملکه از آستریکس و اوبلیکس کمک بگیرد.
نظرات منتقدان و تماشاگران دربارهی این فیلم تا حد زیادی همسو بود و هر دو گروه کیفیت آن را در سطحی مشابه و مثبت ارزیابی کردند. همانطور که انتظار میرود، با یک فیلم کمدی بسیار دیوانهوار و بیپروا طرف هستیم که حتی به واقعیتهای تاریخی نزدیک هم نمیشود؛ اما همانند دیگر آثار این مجموعه، واقعا خندهدار و سرگرم کننده است. طرفداران مصر باستان قطعا از فضاسازی فیلم، در کنار طنز مضحک و سبک منحصربهفرد آن لذت خواهند برد.
12. سزار و کلئوپاترا (Caesar and Cleopatra)

- کارگردان: گابریل پاسکال
- بازیگران اصلی: ویوین لی (کلئوپاترا)، کلود رینس (ژولیوس سزار)، استوارت گرانجر (آپولودوروس)، فلورا رابسون (فتاتِیتا)، فرانسیس ال. سالیوان (پوتینوس)
- تاریخ اکران: ۱۹۴۵
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۵۰ از ۱۰۰
- امتیاز IMDb به فیلم: ۶.۲ از ۱۰
ساختهی سال ۱۹۴۵ گابریل پاسکال، «سزار و کلئوپاترا»، بر اساس نمایشنامهای از برنارد شاو که در سال ۱۹۰۱ منتشر شد، ساخته شده است. همانطور که از عنوان فیلم پیداست، داستان حول محور ماجرای عاشقانهی میان سیاستمدار رومی، ژولیوس سزار و ملکهی مصر، کلئوپاترای هفتم میچرخد؛ کسی که یکی از آخرین و مشهورترین فراعنهی تاریخ به شمار میرود. رابطهی معروف این دو نفر در جریان جنگ داخلی سزار در مصر و در قرن اول پیش از میلاد شکل گرفت؛ سالهایی که پایان دوران جمهوری روم و امپراتوری مصر را رقم زدند.
فیلم تصمیم گرفته مسیر امن را انتخاب کند و هیچ تغییری در منبع اصلی داستان ایجاد نکرده است. دیالوگها تقریبا کپی نعل به نعل نمایشنامه هستند، اما این لزوما نکتهی بدی نیست. با وجود اینکه فیلم نامزد جایزهی اسکار شد، اما در گیشه یک فاجعهی مالی تمامعیار بود و حتی نتوانست هزینههای نسبتا سنگین تولیدش را جبران کند. با این حال، منتقدان ظاهرا علاقه زیادی به این اثر دارند و از همان اولین اکرانش پیوسته پیرامون آن حرف زدهاند. شاید «سزار و کلئوپاترا» پر از صحنههای اکشن و هیجانی نباشد، اما اقتباسی عالی از یک نمایشنامهی شاهکار است که به لطف جادوی سینما، رنگ و بویی زندهتر و پویاتری به خود گرفته است.
11. سینوهه (The Egyptian)

- کارگردان: مایکل کورتیز
- بازیگران: ادموند پاردوم (سینوهه)، جین سیمونز (مریت)، ویکتور ماتیور (حورمهب)، مایکل ویلدینگ (آخناتون)، آنیترا استیونز (نفرتیتی)
- تاریخ اکران: ۱۹۵۴
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۵۰ از ۱۰۰
- امتیاز IMDb به فیلم: ۶.۴ از ۱۰
داستان فیلم در دوران سلسلهی هجدهم مصر باستان میگذرد (حدود ۱۵۵۰ تا ۱۲۹۲ پیش از میلاد) و ناآرامیهایی را دنبال میکند که با ظهور «آخناتون» در مصر شکل گرفت. آخناتون پس از رسیدن به مقام فرعونی و تکیه بر تخت پادشاهی، مذهب سنتی و چندخدایی مصر را به نفع یگانهپرستی رد کرد. او معتقد بود تنها خدای حقیقی خورشید است که «آتون» نامیده میشد. تلاش او برای گسترش این باورها، او را به هدفی برای خشم و کینهی کاهنان تبدیل کرد.
فیلم به بررسی آشوبهای سیاسی و اجتماعی دوران سلطنت آخناتون میپردازد و چهرههای تاریخی دیگری نظیر «نفرتیتی» و «حورمهب» را نیز به تصویر میکشد. اگرچه شاید برخی جنبههای «سینوهه» با گذشت زمان کمی قدیمی به نظر برسند، اما این فیلم از نظر تاریخی واقعا اثری آموزنده است. حالا شاید برخی خرده بگیرند که ساختهی مایکل کورتیز بسیاری از جزئیات دقیق را نادیده میگیرد، اما خلاصهای از وقایع واقعیای را ارائه میدهد که بسیاری از مردم از آنها بیاطلاع هستند. خلاصه اینکه برای طرفداران مصر باستان، «سینوهه» قطعا اثری است که باید دیده شود.
10. عزیز مصر (The Prince of Egypt)

- کارگردان: برندا چپمن، استیو هیکنر، سایمون ولز
- صداپیشگان اصلی: وال کیلمر (موسی)، رالف فاینز (رامسس)، میشل فایفر (صفورا)، ساندرا بولاک (مریم)، جف گلدبلوم (هارون)
- تاریخ اکران: ۱۹۹۸
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۸۰ از ۱۰۰
- امتیاز IMDb به فیلم: ۷.۲ از ۱۰
«عزیز مصر» در ذات خود یک انیمیشن ایدئولوژیک مذهبی است که با هدف جذب مخاطبان مسیحی و یهودی ساخته شده است. با این حال، حتی اگر یهودی یا مسیحی نباشید – و اصلا حتی اگر به هیچ وجه مذهبی نباشید – باز هم تماشای این اثر لذتبخش خواهد بود. «عزیز مصر» که توسط کمپانی «دریمورکز» (DreamWorks) تولید شده، تمام ویژگیهای یک انیمیشن موزیکال کلاسیک دیزنی را داراست؛ از ترانههای شاد و پرانرژی گرفته تا سبک پویانمایی خاصش. داستان فیلم تا حد زیادی از «سفر خروج» (داستان خروج بنیاسرائیل از مصر با هدایت موسی) در کتاب مقدس پیروی میکند؛ جایی که حضرت موسی (با صدای وال کیلمر) برخلاف میل برادرخواندهاش، فرعون رامسس (با صدای رالف فاینز)، عبرانیان را از بردگی در مصر خارج میکند.
شکوه و عظمت این انیمیشن واقعا خیره کننده است و قطعات موسیقی آن از بهترین کارهایی است که دریمورکز تا به حال تولید کرده است. شنیدن آهنگهایی مثل The Plagues و Playing With the Big Boys قطعا تا هفتهها در ذهن شما باقی خواهند ماند. البته فیلم در کنار پسزمینهی ادیان ابراهیمی، بسیاری از اسطورهها و مضامین مصری را هم به تصویر میکشد. این اثر بدون شک در میان بهترین فیلمهای ساخته شده دربارهی مصر باستان قرار دارد و هرچند از نظر تاریخی کاملا دقیق نیست، اما ماجراجویی خارقالعادهای در دل زمان است که هر کسی، فارغ از نوع اعتقاداتش، میتواند حسابی از آن لذت ببرد. راستی، تا فراموش نکردهایم بگوییم که موسیقی این انیمیشن شاهکار را هانس زیمر ساخته است.
9. ماجراهای شگفتانگیز آدل بلانسک (The Extraordinary Adventures of Adèle Blanc-Sec)

- کارگردان: لوک بسون
- بازیگران اصلی: لوئیز بورگوئن (آدل بلانسک)، متیو آمالریک (دیولهوُ)، ژیل للوش (بازرس کاپونی)، ژان-پل روو (جاستین دو سن-اوبر)، ژاکی نرسسیان (پروفسور اسپراندیو)
- تاریخ اکران: ۲۰۱۰
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۸۵ از ۱۰۰
- امتیاز IMDb به فیلم: ۶.۳ از ۱۰
»ماجراهای شگفتانگیز آدل بلانسک» یک فیلم فرانسوی جذاب بر اساس مجموعه کمیکهایی به قلم ژاک تاردی است. در این نسخهی لایو- اکشن، نقش آدل را لوئیز بورگوئن بازی میکند که وقار و درخشش خاصی به این شخصیت نویسنده بخشیده است؛ او در این مسیر در کنار چندین شخصیت دیگر که در کمیکها تکرار میشوند، ظاهر میشود. در این ماجراجویی، آدل راهی مصر میشود تا مقبرهی «رامسس دوم» را از زیر خاک بیرون بکشد، اما آنچه در آنجا مییابد، فراتر از چیزی است که تصورش را میکرد.
در این فیلم فقط به مضامین مرتبط با مصر باستان پرداخته نمیشود؛ بلکه دایناسورها (بله، درست خواندید!) و مقدار قابل توجهی درام تاریخی که در پاریس اوایل قرن بیستم میگذرد نیز در آن وجود دارد. ترکیب این عناصر معمولا نسخهای پرقدرت برای شکست یک فیلم است و نشان میدهد که سازندگان لقمهای بزرگتر از دهانشان برداشتهاند، اما در »ماجراهای شگفتانگیز آدل بلانسک»، همه چیز به طرز عجیبی در کنار هم به خوبی جواب میدهد و آن را به یک اثر ماجراجویی مهیج و به شدت قدر نادیده تبدیل میکند.
8. استارگیت (Stargate)

- کارگردان: رولند امریش
- بازیگران اصلی: کورت راسل (سرهنگ جک اونییل)، جیمز اسپایدر (دکتر دنیل جکسون)، جی اِی دیویدسون (رع)، ویوسا لیندفورش (کاترین لانگفورد)، الکسیس کروز (اسکاآرا)
- تاریخ اکران: ۱۹۹۴
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۵۳ از ۱۰۰
- امتیاز IMDb به فیلم: ۷ از ۱۰
«استارگیت» رولند امریش زمانی که برای اولین بار اکران شد، با استقبال بسیار ضعیفی روبهرو شد، اما در سالهای اخیر بدل به یک کالت کلاسیک شده و طرفداران پرشور و وفاداری پیدا کرده است؛ چرا که حالا بسیاری از مخاطبان شروع به درک ارزش واقعی این فیلم و جهان سینمایی متعاقب آن کردهاند. کرت راسل در این فیلم نقش باستانشناسی را بازی میکند که در مصر به یک اثر باستانی برخورد میکند که پس از فعال شدن، دروازهای به یک سیارهی کویری دوردست میگشاید. این سیارهی جدید که «آبیدوس» نام دارد، مسکن مردمی است که به یکی از لهجههای مصر باستان صحبت میکنند؛ موضوعی که نشان میدهد مصریان باستان باید از این دروازه برای سفر به آبیدوس استفاده کرده باشند.
اگر به ترکیب ژانر علمی- تخیلی با اسطورهشناسی مصری علاقه دارید، این فیلم دقیقا برای شما ساخته شده است. فیلم تقابل متخصصان مدرن با مردم و فرهنگی را به تصویر میکشد که هزاران سال است (روی زمین) از بین رفتهاند؛ همچنین مضامین کیهانی درباره تاثیر بشریت بر جهان هستی را مطرح میکند. «استارگیت» اثری کلاسیک و در عین حال به شکلی ناعادلانه قدرنادیده است که تجربهای منحصربهفرد را برایتان رقم میزند؛ تجربهای که مشابه آن را قبلا ندیدهاید.
7. آگورا (Agora)

- کارگردان: آلخاندرو آمنابار
- بازیگران اصلی: ریچل وایس (هیپاتیا)، مکس مینگلا (داووس)، اسکار آیزاک (اورستس)، اشرف برهوم (آمونیوس)، مایکل لانسدیل (تئون)
- تاریخ اکران: ۲۰۰۹
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۵۳ از ۱۰۰
- امتیاز IMDb به فیلم: ۷.۱ از ۱۰
«آگورا» فیلمی اسپانیایی است، اما مثل «مومیاییها» به زبان انگلیسی ساخته شده و بازیگران بینالمللی سرشناس زیادی در آن حضور دارند. از جمله زندهیاد همایون ارشادی خودمان. در نقش اصلی، ریچل وایس نقش یک فیلسوف واقعی به نام هیپاتیا را بازی میکند که در قرن چهارم و پنجم میلادی در اسکندریه زندگی میکرد؛ زمانی که مصر بخشی از امپراتوری روم شرقی محسوب میشد. هیپاتیا نه تنها یک فیلسوف، بلکه یک ستارهشناس نیز بود و شروع به تحقیق دربارهی نقصهای مدل زمین مرکزی رومیها از منظومهی شمسی کرد.
فیلم در به تصویر کشیدن هیپاتیا کمی آزادی عمل به خرج داده و تغییرات تاریخی ایجاد کرده است، اما خب، کدام فیلم تاریخی را سراغ دارید که قسمتهای مختلف خود دست به چنین کارهایی نزند؟ اصلا به همین دلیل است که به آن «داستان تاریخی» میگویند. به هر حال، این فیلم اگر نگوییم عالی، قطعا اثر خوبی است و به زن بسیار تاثیرگذاری در تاریخ باستان توجه میکند که به اندازهی استحقاقش به او پرداخته نشده است. فیلم قطعا بابت این انتخاب هوشمندانه امتیاز مثبتی میگیرد.
6. دست مومیایی (The Mummy’s Hand)

- کارگردان: کریستی کابان
- بازیگران اصلی: دیک فورن (استیو بنینگ)، پگی موران (مارتا هلدان)، تام تایلر (خاریس)، والاس فورد (بِیب جنسون)، جورج زوکو (کاهن اعظم)
- تاریخ اکران: ۱۹۴۰
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۶۷ از ۱۰۰
- امتیاز IMDb به فیلم: ۶ از ۱۰
فیلم «دست مومیایی» یک شبهدنباله است که به دلیل موفقیت خیره کنندهی فیلم اصلیاش (محصول ۱۹۳۲) ساخته شد. این اثر ترسناک، به جای تمرکز بر مومیایی از مرگ برخاسته و کلیشههای پیرامون آن، بر مومیاییای تمرکز دارد که در طول هزاران سال توسط یک کاهن شرور زنده نگه داشته شده است. فیلم قطعا دارای نقاط ضعف متعددی است؛ از بودجهی نسبتا اندک گرفته تا استفادهی مجدد از تصاویر فیلم اصلی، اما با تمام این اوصاف، موفق میشود از سطح یک اثر معمولی فراتر برود و خود را به عنوان فیلمی شایسته و لذتبخش ثابت کند.
تیم بازیگران، عوامل و شخصیتها همگی جدید هستند. در این نسخه، بهجای «آمنهوتپ»، مومیایی فیلم «خاریس» نام دارد که با استفاده از یک دمنوش جادویی مجبور به زندگی شده و همین موضوع مانع از عبور او به «دوآت» (جهان پس از مرگ در اساطیر مصر) میشود. «دست مومیایی» کمی بیش از حد تخیلی و اغراقآمیز به نظر میرسد، اما در مجموع دنبالهای سرگرم کننده برای فیلم سال 1932 است که بیشتر شبیه به یک جانشین معنوی عمل میکند تا یک دنبالهی مستقیم.
5. سرزمین فراعنه (Land of the Pharaohs)

- کارگردان: هاوارد هاکس
- بازیگران اصلی: جک هاوکینز (فرعون خوفو)، جوآن کالینز (شاهدخت نلیفر)، دویوئی بونو (هامار)، الکسیس مینویتیس (هامامت)، جیمز رابرتسون جاستیس (واشتار)
- تاریخ اکران: ۱۹۵۵
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۷۷ از ۱۰۰
- امتیاز IMDb به فیلم: ۶.۶ از ۱۰
فیلم «سرزمین فراعنه» در پروسهی ساخت خود از حضور هزاران بازیگر (که البته بیشتر آنها هنرور بودند) بهره میبرد که در زمان خود دستاوردی عظیم و تاریخی محسوب میشد. اگرچه امروزه نام این فیلم کمتر به گوش میرسد، اما در زمان اکران، یک موفقیت واقعی در استفاده از تکنولوژی سینمایی بود و از تمام توان خود استفاده کرد تا یک درام تاریخی- حماسی و بینظیر خلق کند. داستان فیلم ماجرای رابطهی عاشقانهی «خوفو»، یکی از مشهورترین فراعنهی مصر – که یکی از اهرام ثلاثه نیز به نام اوست – با شاهزاده «نلیفر» را روایت میکند؛ آن هم در حالی که مردم که از سالها سختی و ساخت و ساز اهرام به ستوه آمدهاند، علیه آنها موضع میگیرند.
این اثر با صحنههای اکشن عالی و کلیشههای آشنای فیلمهای عاشقانهی دههی ۵۰، اگرچه ممکن است کمی قدیمی به نظر برسد، اما همچنان ارزش تماشا کردن دارد؛ به ویژه برای طرفداران اساطیر مصر. فیلم به مخاطبان اجازه میدهد شاهد ساخته شدن یکی از قدیمیترین بناهای جهان باشند که بعدها به یکی از عجایب هفتگانه تبدیل شد. این موضوعی است که به ندرت در سینما به تصویر کشیده شده و همین مسئله، تماشای دوبارهی این فیلم را ارزشمند میکند.
4. مومیایی (The Mummy)

- کارگردان: کارل فروند
- بازیگران اصلی: بوریس کارلوف (آمنهوتپ)، زیتا یوهان (هلن گروسونور)، دیوید منرس (فرانک وایپل)، ادوارد وان اسلون (دکتر مولر)، آرتور بایرون (سر جوزف وایپل)
- تاریخ اکران: ۱۹۳۲
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۸۸ از ۱۰۰
- امتیاز IMDb به فیلم: ۷.۱ از ۱۰
فیلم «مومیایی» را نباید با نسخهی اکشن- ماجراجویی سال ۱۹۹۹ استیون سامرز اشتباه گرفت؛ این اثر، یک فیلم ترسناک کلاسیک محصول سال ۱۹۳۲ است که در آن بوریس کارلوف بیتکرار، نقش «آمنهوتپ» یا همان هیولای مومیایی شدهی داستان را بازی میکند. کارلوف احتمالا بیشتر برای ایفای نقش «هیولای فرانکنشتاین» در فیلم گوتیک و ترسناک «فرانکنشتاین» (Frankenstein- که دو سال قبل از این فیلم ساخته شده بود) شناخته میشود، بنابراین دیدن او در یک نقش شرورانهی جدید اما به همان اندازه جذاب، همیشه لذتبخش است.
به نوعی، این یکی از اولین فیلمهای محبوبی بود که واقعا اسطورهشناسی مصر را روی پردهی سینما به تصویر کشید و به نوعی آغازگر این مسیر شد. شاید این فیلم به اندازهی برخی آثار مشابهی که در آن دوران اکران میشدند موفقیت تجاری بزرگی کسب نکرد، اما با این حال، تماشای آن بسیار سرگرم کننده است. احتمالا «مومیایی» یکی از معدود فیلمهای ترسناکِ «خوب» دربارهی مصر باستان است که تا به حال ساخته شده؛ چرا که اگر بخواهیم صادق باشیم، فیلمهای بد زیادی در این سبک ساخته شده است.
3. کلئوپاترا (Cleopatra)

- کارگردان: جوزف ال. منکیهویچ
- بازیگران اصلی: الیزابت تیلور (کلئوپاترا)، ریچارد برتون (مارک آنتونی)، رکس هریسون (ژولیوس سزار)، پاملا براون (کاهنه اعظم)، جورج کول (فلاویوس)
- تاریخ اکران: ۱۹۶۳
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۶۰ از ۱۰۰
- امتیاز IMDb به فیلم: ۷ از ۱۰
«کلئوپاترا» یک اثر حماسی در ژانر درام و جنگی است که شاید گرد گذر زمان کمی بر چهرهاش نشسته باشد، اما همچنان برای طرفداران مصر باستان تماشایی است. در این فیلم، الیزابت تیلور در نقش «کلئوپاترای هفتم»، یکی از آخرین فراعنه، در جریان جنگ داخلی سزار در قرن اول پیش از میلاد ظاهر میشود. ابعاد و مقیاس ساخت این فیلم در زمان خود بینظیر بود و از صدها هنرور و دکورها، لباسها و تجهیزات بسیار مجلل و پرجزئیات بهره میبرد.
از نظر داستانی، فیلم ماجرای کلئوپاترا را دنبال میکند که با ژولیوس سزار متحد میشود؛ آن هم در حالی که سزار علیه دودمان بطلمیوسی که تحت فرمان برادر کلئوپاتراست، وارد جنگ شده است. چهرههای تاریخی واقعی بسیاری در این فیلم به تصویر کشیده شدهاند و جلوههای بصری عظیم در کنار بازیگری درخشان، قطعا رضایت هر کسی را که به تاریخ مصر باستان، به ویژه دوران سقوط این امپراتوری علاقه دارد، جلب خواهد کرد.
2. مومیایی (The Mummy)

- کارگردان: استیون سامرز
- بازیگران اصلی: برندن فریزر (ریک اوکانل)، ریچل وایس (ایولین کارناهان)، جان هانا (جاناتان کارناهان)، آرنولد واسلو (آمنهوتپ)، کوین جی اکونر (بنی گابور)
- تاریخ اکران: ۱۹۹۹
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۶۰ از ۱۰۰
- امتیاز IMDb به فیلم: ۷.۱ از ۱۰
برخلاف بحثهایی که میان مردم عامه پیرامون فیلم وجود دارد، سهگانهی پرخرج «مومیایی» واقعا با استقبال خوبی روبهرو نشد، به جز اولین فیلم آن که تنها اثر خوب این مجموعه به حساب میآید. این فیلم کاملا در دستهی فیلمهای «درجه ب» (B-Movie) قرار میگیرد، اما با این حال، یک فیلم درجه ب «واقعا عالی» است. داستان فیلم ماجراهای شخصیتی به نام ریک را به تصویر میکشد که در جستجوی مقبرهی آمنهوتپ راهی مصر میشود. پس از مدتی اما مشخص میشود که او تنها کسی نیست که به دنبال بقایای مومیایی شدهی آمنهوتپ میگردد، چرا که گروهی از سارقان حرفهای مقبره نیز درست پشت سر او هستند و امیدوارند مومیایی را از دنیای مردگان بازگردانند.
فیلم سرشار از صحنههای اکشن و ماجراجویی درجه یک و خاطرهانگیز است. درست است که جلوههای ویژهی کامپیوتری آن با استانداردهای امروز چندان چشمگیر نیست، اما واقعیت این است که «مومیایی» همچنان یک فیلم کلاسیک و نوستالژیک – بخصوص برای نسل متولد دههی 60 و اوایل دههی 70 شمسی – است که بسیاری هنوز هم با علاقه و هیجان از آن یاد میکنند. با این حال، همانطور که گفته شد، احتمالا بهتر است فقط به همین فیلم سال ۱۹۹۹ بسنده کنید و سراغ دنبالهها، بازسازی یا مجموعههای اسپینآف آن نروید، چون تقریبا همگی آثار ضعیفی هستند که خاطرههای خوبتان را از بین خواهند برد.
1. ایندیانا جونز: مهاجمان صندوقچهی گمشده (Raiders of the Lost Ark)

- کارگردان: استیون اسپیلبرگ
- بازیگران اصلی: هریسون فورد (ایندیانا جونز)، کارن آلن (ماریون ریونوود)، پل فریمن (رنه بلوک)، رونالد لیسی (آرنولد تاخت)، جان ریس-دیویس (صلاح)
- تاریخ اکران: ۱۹۸۱
- امتیاز راتن تومیتوز به فیلم: ۹۳ از ۱۰۰
- امتیاز IMDb به فیلم: ۸.۴ از ۱۰
»مهاجمان صندوقچه گمشده» اولین فیلم از فرنچایز ماندگار و پرطرفدار «ایندیانا جونز» است؛ به این معنا که اولین حضور هریسون فورد در یکی از نمادینترین نقشهای دوران حرفهایاش، یعنی قهرمان ماجراجوی این مجموعه، به شمار میرود. در این فیلم، ایندی به مصر سفر میکند تا «صندوقچهی عهد» را پیدا کند؛ شیئی با قدرت عظیم که در متون مسیحی و یهودی توصیف شده است. اما نازیها نیز به دنبال آن هستند و قصد دارند از قدرت نهفته در صندوقچه برای مقاصد شوم خود استفاده کنند (که البته جای تعجبی هم ندارد).
این فیلم پس از اکران به پرچمدار ژانر ماجراجویی تبدیل شد و استانداردی را برای فیلمهای با درونمایهی «جستجوی گنج» تعریف کرد که هنوز هم با گذشت بیش از ۴۰ سال، به عنوان مرجع شناخته میشود. این موفقیت مدیون ابعاد گستردهی فیلم، پیوند آن با سایتهای باستانشناسی مصر و یک ماجرای عاشقانهی دلنشین است. تماشای این اثر برای هر عاشق سینمایی واجب است، اما به ویژه برای سینمادوستانی که به دنبال فیلمی مرتبط با مضامین مصر باستان هستند، انتخابی فوقالعاده محسوب میشود.




