محتوای بازیهای کودکانه نیز از نظر روانشناسانه و فرهنگی مناسب کودکان طراحی میشوند. با در نظر گرفتن این شرایط، انواع بازی برای بچهها متنوع و گاه حتی میتوانند جالب باشند. آنها در دستهبندیهای متفاوتی مانند آموزشی و معماگونه تعریفشده و هرکدام حال و هوای خاصی دارند که میتوانند با روحیه هر کودک هماهنگ شوند.
مولفههای بازی برای بچهها
یک بازی مناسب برای کودکان بازی است که علاوه بر ویژگیهای سرگرمکننده، بخشهایی از ذهن او را به شکلی درگیر کند که سبب رشد هوشی و احساسی کودک شود. بازیهای کودکان از نظر صوتی و بصری، قوانین و منطق، مناسب ذهن کودک طراحی میشوند. حتی زمان و درجه سختی این بازیها نیز با بازیهای بزرگسالان متفاوت است.
بازی بچهها در موبایل میتواند سبب آمادگی آنها برای حضور در دنیای واقعی نیز بشود یا به آنها در یادگیری علوم، مهارتها، زبانهای دیگر یا علاقهمندیهایشان کمک کند. نقش مهم والدین در برنامهریزی زمانی و نظارت بر محتوای بازی نیز غیرقابلانکار است. آنها باید بازی را برای کودک خود انتخاب کنند که مناسب روحیات او بوده و او را به معنای واقعی خوشحال و سرگرم کند.
ژانرهای بازی برای بچهها
شاید نتوان دستهبندی بازیهای موبایلی ساختهشده برای بچهها را محدود کرد؛ اما قطعا بسیاری از آنها در اهداف و اصطلاحا تم خود مشترک هستند. در ادامه، مهمترین ژانرهای بازی بچهها در فضای موبایل را با ذکر مثال، معرفی میکنیم.
بازیهای اکشن
بسیاری تصور میکنند که بازیهای اکشن برای کودکان مناسب نیستند و آنها را با خشونت آشنا میکنند. اما واقعیت این است که کودک خشونت را پیش از دنیای دیجیتال در دنیای بیرون میبیند. بازیهای موبایلی میتوانند کمک کنند که او در برابر خشونت دیگران بتواند از خود واکنش درست را نشان بدهد. علاوه بر این، آنها با انرژی بالا و پویایی خاص خود، سبب تقویت سرعت عکسالعمل، انعطافپذیری، افزایش قدرت تصمیمگیری و مهارتهای اینچنینی در کودکان میشوند.
تمرکز بر چند فرآیند متعدد، مشاهده و تصویرسازی ذهنی فعالیتهای بدنی، تقویت حافظه، افزایش قدرت تمرکز و توانایی کنترل واکنشها از دیگر ویژگیهای این بازیها هستند. بازیهای اکشن برای کودکان بالاتر از هفت سال مناسب بوده و یک نمونه عالی از آنها Super Mario Run است.
بازیهای ماجراجویانه (Adventure)
در دل بازیهای ماجراجویانه، سناریوهای اکشن، حل معما، آموزشی، سفر و غیره نیز میتوانند وجود داشته باشند. فعالیت اصلی این نوع بازی برای بچهها ، کاوش است. افزایش تمرکز، تقویت روحیه جستجوگری و تقویت هوش از مزایای این بازیها هستند. بازیهای ماجراجویانه مناسب را کودکان سه سال به بالا هم میتوانند انجام دهند. دو نمونه خوب از این بازیها Jurassic World و قطار شادی هستند.
بازیهای آرکید (Arcade)
اصلیترین ویژگی این بازیها این است که ازنظر شدت سختی، سطحبندی شدهاند. کودک برای تکمیل هر مرحله بالاتر از بازی، به تمرکز، هوش، تفکر، واکنشهای سریعتر و مدیریت زمان بیشتری نیاز خواهد داشت. این نوع بازیها معمولا رابط بصری جذاب، اعمال و منطق سادهای دارند و برای سرگرم کردن کودک در هر مکانی مناسب هستند.Fruit Ninja و نمونه ایرانی آن میوه قاچ کن یک نمونه لذتبخش از این بازیها حتی برای بزرگسالان است.
بازیهای کژوال (Casual)
بازیهای کژوال به بازیهایی گفته میشود که ترکیبی از حل معما یا پازل یا ورق هستند. آنها سناریوهای سادهای دارند و اغلب با لمس یک یا دو انگشت انجام میشوند. جدای از کودکان گفته میشود که بیش از ۷۰ درصد علاقهمندان به این بازیها زنان هستند. والدین میتوانند اوقات کودک را در راه مدرسه یا اوقات اینچنینی، با این بازیها پر کنند. از مزایای دانلود یک بازی کژوال مناسب برای بچه میتوان به افزایش قدرت پردازش ذهنی او اشاره کرد. این بازیها برای کودکان بالای سه سال مناسب هستند و یکی از معروفترین آنها کندی کراش است. «کراش مسابقهای» هم در میان بازیهای ایرانی یک بازی باکیفیت و با قابلیت بازی دونفره محسوب میشود
بازیهای رقابتی
این بازیها اغلب برای کودکان حداقل ۶ ساله مناسب هستند. مسابقه میتواند شامل هر فعالیتی مانند ماشینسواری، اسبسواری، انجام وظایف و غیره باشد. بازیهای مسابقهای، زمان واکنش، قدرت پردازش ذهنی و انعطافپذیری کودکان را تقویت میکنند.Need For Speed یکی از معروفترین بازی برای بچهها از نوع مسابقهای در میان بازیهای خارجی است. در بین بازیهای ایرانی هم «جدل بر روی سرعت» یک بازی خوب و با گرافیک بالا محسوب میشود.
بازیهای آموزشی
دانلود بازی برای بچهها مانند کلمات و دانستنیها میتواند با اهداف آموزشی همراه باشد. آموزش نیز میتواند هر موضوعی را شامل شود. یک زبان دیگر، موسیقی، نقاشی دیجیتال، زندگی با حیوانات خانگی، خانهداری، خرید، درمان و بدن انسان، تنها بخشی از این موضوعات هستند. این بازیها برای تمامی سنین مناسب هستند و حتی اکنون بسیاری از مدارس در کشورهای پیشرفته از این بازیها برای پیشبرد اهداف آموزشی خود استفاده میکنند. امروزه این بازیها با تکنولوژیهای هوش مصنوعی نیز ترکیب شدهاند. بازی خارجی Khan Academy و بازی ایرانی پاپایو دو مثال عالی از این نوع از بازیها هستند.
بازیهای معماگونه (Puzzle)
بازیهای پازل یا حل معما، مشخصا ذهن را درگیر حل یک مسئله میکنند. آنها عنصر هیجان را با فکر و تعمق جایگزین کرده و معمولا محدودیت زمانی نیز ندارند. این بازیها تمرکز، برنامهریزی، مدیریت زمان، سرعت و قدرت پردازش و دیگر مهارتهای اینچنینی را توسعه میدهند. این بازیها برای سنین بالای سه سال طراحی میشوند و با افزایش سختی، شرط سنی آنها نیز افزایش مییابد. بازیهای Cut The Rope و بازی چالش که یک بازی ایرانی است، دو نمونه از بهترین بازیهای پازلی هستند.
بازیهای شبیه سازی (Simulation)
دانلود بازی کودکانه شبیهسازی برای بچه، او را وارد محیطی میکند که باید واقعیتی مطابق با دنیای واقعی برای خود بسازد. در یک بازی شبیهسازی که امروزه با متاورس و واقعیت مجازی نیز بیشازپیش رونق یافته، بازیکن، محیطهایی مانند کسبوکار، کشاورزی، آموزشی و هر آنچه در دنیای واقعی وجود دارد را ساخته و توسعه میدهد. بازیهای نقشآفرینی یا RPG و بازیهای شهرسازی زیرشاخههای این ژانر از بازیها هستند. بازیهای شبیهسازی برای کودکان بالای هفت سال مناسب بوده و دو نمونه خوب از آنها SimCity BuildIt و بازی ایرانی نیوسیتی هستند.
بازیهای ورزش محور
بازیهای ورزشمحور را میتوان نوعی بازی شبیهسازیشده اما با محوریت ورزشهای مختلف دانست. هریک از ورزشها میتوانند موضوع این بازیها باشند که البته پرطرفدارترین آنها فوتبال است. افزایش نظم، برنامهریزی، تمرکز، تفکر و سرعت پردازش از مزایای این بازیها هستند. فیفا و شهر فوتبالی از نمونههای شناختهشده این نوع بازی برای بچهها هستند.
بازیهای استراتژیک مناسب کودکان
بازیهای استراتژیک معمولا برای نوجوانان بالای ۱۴ سال یا افراد بزرگسال طراحی میشوند. بااینحال، کودکان ۱۲ تا ۱۴ ساله نیز میتوانند انواعی از آنها که شامل خشونت و جنگ نیستند، بازی کنند. این بازیها هدفگذاری، پشتکار، برنامهریزی و کار گروهی را تقویت میکنند. Clash Of Clans یک بازی شناختهشده استراتژیک است؛ اما برای کودکان مناسب نیست. در عوض، بازیSuperhero Crime City و بازی ایرانی پسرخوانده را حتی کودکان هشتساله نیز میتوانند انجام دهند.
معرفی چند نمونه بازی برای بچه با نسخه اندروید
در بخش قبل برای هر مورد از بازیها نمونههایی آوردیم. بسیاری از آنها بهاندازه کافی شناختهشده هستند. در ادامه، چند بازی مناسب دیگر را نیز معرفی میکنیم. همگی این بازیها دارای نسخه اندروید هستند.
- Cut The Rope: یک بازی با هدف تقویت قوه تفکر و منطق کودک است که در دسته بازیهای پازل قرار میگیرد. در این بازی، کودک تلاش میکند که برای غذا دادن به موجود کوچک هیولا مانندی که اوم نوم نام دارد چارهاندیشی کند.
- زبان کوچولو: همانطور که از آن نام پیداست در دسته بازیهای آموزشی با هدف آموزش زبان انگلیسی به کودکان قرار میگیرد. سازندگان این بازی ایرانی، آن را برای کودکان سه تا هفت سال طراحی کردهاند. ساختن کلمات، شناخت رنگها و آشنایی با اشکال و تقویت قدرت تخیل، حافظه و سرعت عمل کودک از ویژگیهای این بازی هستند.
- Preschool Learning Games fot Kids: این بازی، یکی از بهترین نمونههای بازی برای بچه در دسته آموزشی است که در طی آن کودک با زبان انگلیسی، رنگها اعداد و غیره آشنا میشود. این بازی برای کودکانی که هنوز به مدرسه نرفتهاند، مناسب است.
- سگهای نگهبان یا پاپی: این مجموعه بازی جزء بازیهای سرگرمکننده برای کودکان بوده و ویژگی اصلی آن آموزش دانستنیهای مختلف توسط شخصیتهای سگ کارتونی محبوب محسوب میشود.
- Toca Life World: اگر به دنبال تقویت قوه تخیل کودک خود هستید، این بازی یکی از بهترین گزینههای پیش رویتان است. سازندگان Toca Life World، محیطی با منطق و سلیقهای کودکانه ساختهاند و هدف آنها آشنایی کودک با دنیای واقعی؛ اما به شکلی خلاقانه و فانتزی با خلق دنیا توسط خود آنهاست.
- ABC Kids: در میان انواع بازی برای بچه در گوگلپلی بازیهای آموزشی سهم بزرگی را به خود اختصاص دادهاند. این بازی نیز هدفش را آموزش الفبای زبان انگلیسی قرار داده و برای کودکان سه تا پنجساله مناسب است. در این بازی، کودکان، تلفظ درست حروف و کلمات را نیز فرا میگیرند.
- Pepi House: در این بازی، کودک شما خانواده پپی را ملاقات میکند. او در این خانه که ۱۰ عضو میتواند داشته باشد، نقشی اختیار کرده و در هر طبقه و اتاق به انجام فعالیتهای ماجراجویانه مشغول میشود.
- صدای حیوانات: زندگی شهری کودکان را از طبیعت دور کرده است. بازی صدای حیوانات که برای خردسالان طراحی شده آنها را با حیوانات مختلف از طریق صدایشان آشنا میکند. آموزش نام فارسی و انگلیسی حیوان نیز بخش دیگر این بازی است.
- Toca Kitchen 2: در آشپزخانه توکا، کودک شما با آشپزی آشنا میشود. او میتواند برای خود و حتی مهمانان و مشتریانش غذاها و رسپیهای مختلف را درست کرده و در ازای آن پاداش بگیرد.
- Kids Balloon Pop Game. دانلود بازی بچهها با هدف آموزش زبانهای غیر انگلیسی نیز میتواند انجام شود. در این بازی، کودک شما در چهار حالت و به ده زبان، رنگها، اعداد و الفبا را یاد میگیرد.
- مراقبت از دختر کفشدوزکی: یکی از مهارتها احساسی و رفتاری که انسانها دارند و از کودکی باید آن را مدیریت کرده و پرورش دهند حس نوعدوستی است. در این بازی کودک شما در نقش یک پرستار از دختر کفشدوزکی که بسیار خردسال است مراقبت میکند.
- Masha and the Bear: ماشا و خرس، درواقع، یک مجموعه بازی برای بچهها در سنین زیر ۶ سال و با تم ماجراجویانه است. محیط این بازی، یک جنگل است که در آن، کودک شما به همراه یک خرس در مورد موضوعات مختلف مانند موسیقی، یادگیری نام اشیاء، چهار عمل اصلی ریاضی و غیره شروع به کاوش و یادگیری میکند.
- Piano Kids: موسیقی، یکی از اصلیترین مهارتهایی است که کودکان در کشورهای اروپایی و پیشرفته یاد میگیرند. بازی پیانوکیدز با انیمیشنهای جذابش، کودک شما را با انواع سازهای موسیقی و صدای آنها آشنا میکنند. او میتواند از طریق رابط بازی، نوازندگی سازها را امتحان کرده و ساز موردعلاقهاش را پیدا کند.
اهمیت و مزایای بازیهای آموزشی برای رشد کودک
بازیهای مخصوص کودکان اندروید (Kids Games) نه تنها وقتگذرانی نیستند، بلکه بهعنوان یک محیط کنترلی و جذاب، نقش حیاتی در تقویت مهارتهای سهگانه کودکان یعنی شناختی، حرکتی و اجتماعی ایفا میکنند. متخصصان رشد کودک تاکید دارند که یادگیری زمانی بیشترین اثر را دارد که در قالب بازی و سرگرمی ارائه شود.
1- تاثیر بر مهارتهای شناختی
بازیهای آموزشی بهطور مستقیم بر نحوه تفکر و درک کودک از جهان تاثیر میگذارند. بازیهای پازلی و معمایی، مانند جورچینها یا بازیهای ساخت و ساز، کودک را تشویق میکنند تا برای رسیدن به هدف، استراتژیریزی کند و منطقی فکر کند. برای مثال، بازیهایی که نیازمند مرتب کردن اشیا بر اساس اندازه یا شکل هستند، به تقویت مهارتهای طبقهبندی کمک میکنند.
2- تاثیر بر مهارتهای حرکتی ظریف
تعامل با صفحه لمسی موبایل یا تبلت در بازیها، یک تمرین عالی برای تقویت مهارتهای حرکتی ظریف است که برای فعالیتهایی مانند نوشتن و نقاشی حیاتی است. مثلا بازیهایی که در آن کودک باید با دقت یک شیء را بکشد، رها کند یا در مسیر مشخصی حرکت دهد، هماهنگی بین آنچه چشم میبیند و آنچه دست اجرا میکند را به شدت تقویت میکند.
3- تاثیر بر مهارتهای اجتماعی و عاطفی
اگرچه بازیهای موبایل اغلب فردی هستند، اما در توسعه جنبههای اجتماعی و عاطفی کودک نقش دارند. بازیهایی که در آن کودک نقش یک مراقب را ایفا میکند (مثلا مراقبت از یک حیوان خانگی مجازی)، احساس مسئولیتپذیری و همدلی را در او تقویت میکند.
معیارهای انتخاب بازی مناسب بر اساس سن کودک
انتخاب یک بازی کودکانه اندروید مناسب باید فراتر از جذابیت ظاهری آن باشد. والدین باید هدف آموزشی، سادگی و ایمنی بازی را بر اساس مرحله رشدی کودک در نظر بگیرند.
۱. کودکان نوپا (۲ تا ۴ سال): تمرکز بر حواس و اکتشاف
هدف اصلی در این سن، تحریک حواس و شناخت محیط اطراف است. معیارهای اصلی برای این گروه سنی، سادگی رابط کاربری، شناخت پایه مانند آموزش رنگها و صداها و نیز تکرار و ریتم است.
۲- پیشدبستانی (۴ تا ۶ سال): تمرکز بر یادگیری فعال و خلاقیت
کودک در این سن آماده یادگیری مهارتهای اولیه مدرسه و استفاده از خلاقیت است. آموزش رسمی مقدماتی، خلاقیت و طراحی به همراه پیروی از دستورالعملها، مواردی هستند که در بازیهای این دسته از کودکان باید در نظر داشت.
3- کودکان دبستانی (۶ تا ۹ سال): تمرکز بر استراتژی و دانش
کودک آماده پذیرش قوانین پیچیدهتر، حل مسئله و جذب اطلاعات دانش عمومی است. از معیارهای اصلی این بازیها باید چالش و پیچیدگی، دانش عمومی و ارزش سرگرمی بالا را نام برد.
نکات ایمنی ضروری برای والدین
- از بازیهایی استفاده کنید که دارای نشان "مناسب برای کودکان" باشند و فاقد تبلیغات ناخواسته یا لینک به خریدهای درونبرنامهای پیچیده باشند.
- بازی نباید اطلاعات شخصی کودک را درخواست یا ذخیره کند.
- هیچ بازیای نمیتواند جایگزین تعامل واقعی و بازیهای فیزیکی شود. استفاده از بازیهای اندروید باید با زمانبندی و نظارت والدین صورت گیرد تا تعادل رشد کودک حفظ شود.